Nhật Bản phát hiện hơn 1.500 cơ sở vi phạm quy định làm thêm giờ: Lao động Việt Nam cần lưu ý gì?

1. Nhật Bản phát hiện 1.548 cơ sở vi phạm quy định làm thêm giờ

Ngày 30/10/2026, Cục Lao động Tokyo (東京労働局), trực thuộc Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, công bố kết quả thanh tra việc thực hiện các quy định về thời giờ làm việc tại các cơ sở có dấu hiệu sử dụng lao động quá giờ.

Hoạt động thanh tra được thực hiện trong năm tài chính 2025 của Nhật Bản, từ tháng 4/2025 đến hết tháng 3/2026.

Theo báo cáo, cơ quan chức năng đã tiến hành thanh tra 4.061 cơ sở, trong đó:

• 1.548 cơ sở (38,1%) có hành vi tổ chức làm thêm giờ trái pháp luật.

• 255 cơ sở (6,3%) bị phát hiện có tình trạng không thanh toán tiền lương làm thêm giờ.

• 913 cơ sở (22,5%) vi phạm quy định liên quan đến việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa tổn hại sức khỏe do làm việc quá sức.

• 2.001 cơ sở (49,3%) được hướng dẫn cải thiện các biện pháp phòng ngừa ảnh hưởng sức khỏe do lao động kéo dài.

• 717 cơ sở (17,7%) được yêu cầu cải thiện cách ghi nhận, quản lý thời giờ làm việc.

Đặc biệt, trong số 1.548 cơ sở có hành vi làm thêm giờ trái quy định, cơ quan thanh tra phát hiện:

Các nhóm số liệu này có quan hệ bao hàm, không được cộng lại thành tổng số cơ sở vi phạm.

Nguồn dẫn chính thức: Cục Lao động Tokyo, báo cáo ngày 30/10/2026.

• Trang công bố: https://jsite.mhlw.go.jp/tokyo-roudoukyoku/news_topics/houdou/newpage_00131.html

• Báo cáo PDF gốc: https://jsite.mhlw.go.jp/tokyo-roudoukyoku/content/contents/002871054.pdf

Số liệu nằm tại trang 1–2 của báo cáo PDF (tính trang bìa là trang 1).

Cần nhấn mạnh rằng đây không phải cuộc khảo sát ngẫu nhiên đối với tất cả doanh nghiệp tại Nhật Bản. Các cơ sở được thanh tra chủ yếu là những nơi có dấu hiệu làm thêm giờ kéo dài, nghi ngờ vượt 80 giờ/tháng hoặc có vấn đề liên quan đến tai nạn, bệnh nghề nghiệp do làm việc quá sức.

Vì vậy, tỷ lệ 38,1% chỉ phản ánh kết quả đối với nhóm cơ sở được thanh tra, không đại diện cho toàn bộ thị trường lao động Nhật Bản.

2. Quy định về thời gian làm thêm giờ tại Nhật Bản hiện nay

Theo Điều 32 và Điều 36 của Luật Tiêu chuẩn Lao động Nhật Bản, thời giờ làm việc theo luật về nguyên tắc không vượt quá 8 giờ/ngày và 40 giờ/tuần.

Nếu doanh nghiệp muốn người lao động làm thêm ngoài thời giờ theo luật, phải có thỏa thuận lao động theo Điều 36 (thường gọi là thỏa thuận 36 – Saburoku Kyotei) và thực hiện thủ tục thông báo theo quy định.

Giới hạn làm thêm giờ tại Nhật Bản

Đây là khung quy định chung. Một số lĩnh vực đặc thù có quy tắc riêng hoặc ngoại lệ, vì vậy người lao động cần đối chiếu ngành nghề và hợp đồng của mình.

Việc một doanh nghiệp bố trí làm thêm vượt 45 giờ/tháng không tự động đồng nghĩa vi phạm pháp luật nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện áp dụng trường hợp đặc biệt. Ngược lại, doanh nghiệp có thỏa thuận làm thêm giờ cũng không được tùy ý yêu cầu người lao động làm việc vượt các giới hạn pháp luật cho phép.

Nguồn: Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản – Quy định về giờ làm việc, ngày nghỉ và tiền lương tăng ca.

https://jsite.mhlw.go.jp/tottori-roudoukyoku/hourei_seido_tetsuzuki/roudoukijun_keiyaku/_85811/rodojyoken_ruru.html

👉👉👉 Để hiểu rõ số giờ làm thêm thực tế theo từng ngành nghề, người lao động có thể tham khảo bài viết Tăng ca ở Nhật có nhiều không, trong đó phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc tăng ca và thu nhập tại Nhật Bản.

3. Cách tính tiền lương tăng ca tại Nhật Bản: Lao động Việt cần biết

Tiền lương làm thêm giờ là một trong những vấn đề người lao động Việt Nam đặc biệt quan tâm khi tham gia các đơn hàng xuất khẩu lao động Nhật Bản.

Theo Điều 37 Luật Tiêu chuẩn Lao động Nhật Bản, doanh nghiệp phải trả tiền lương tăng thêm theo tỷ lệ tối thiểu đối với các trường hợp làm ngoài thời giờ theo luật, làm đêm hoặc làm vào ngày nghỉ theo luật.

Mức lương tăng ca tối thiểu

Các tỷ lệ có thể cao hơn nếu hợp đồng lao động hoặc quy định nội bộ của doanh nghiệp có chế độ tốt hơn. Tiền lương giờ làm căn cứ cũng phải được xác định theo đúng quy định; không phải tất cả phụ cấp đều được tính giống nhau.

Ví dụ: Một lao động có mức lương giờ làm căn cứ là 1.200 yên/giờ. Khi làm thêm ngoài thời giờ theo luật, tiền lương tối thiểu cho một giờ tăng ca thông thường sẽ là:

1.200 × 125% = 1.500 yên/giờ.

Nếu làm thêm 20 giờ thuộc mức 125%, tổng tiền lương của 20 giờ này là 30.000 yên, trước các khoản thuế hoặc khấu trừ liên quan.

Với trường hợp làm thêm trên 60 giờ/tháng, phần giờ vượt 60 giờ phải được tính theo mức tối thiểu 150%.

Người lao động cần phân biệt làm thêm ngoài thời giờ theo luật với làm việc vượt lịch làm việc do công ty quy định nhưng chưa vượt ngưỡng giờ theo luật. Cách tính có thể khác nhau tùy trường hợp.

Nguồn: Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản – Quy định về tiền lương làm thêm, làm đêm và ngày nghỉ.

https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/koyou_roudou/roudouseisaku/chushoukigyou/joken_kankyou_rule.html

👉👉👉 Bên cạnh tiền lương tăng ca, người lao động cần tính đến các khoản thuế, bảo hiểm và chi phí sinh hoạt hằng tháng. Bạn có thể tham khảo cách tính lương thực lĩnh tại Nhật sau khi trừ chi phí để dự kiến số tiền thực tế có thể tích lũy.

4. Lao động Việt Nam tại Nhật Bản cần lưu ý những gì?

Kết quả thanh tra của Cục Lao động Tokyo không công bố số lượng lao động Việt Nam bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, những vi phạm được phát hiện là lời nhắc nhở quan trọng đối với người Việt đang làm việc theo diện thực tập sinh kỹ năng, kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou) hoặc các tư cách lưu trú cho phép làm việc khác.

Kiểm tra hợp đồng và quy định về tăng ca

Trước khi nhận việc, người lao động cần đọc kỹ hợp đồng về giờ làm việc tiêu chuẩn, số ngày nghỉ, tiền lương cơ bản, mức lương làm thêm, phụ cấp và các khoản khấu trừ.

Nếu nội dung hợp đồng chưa rõ, nên yêu cầu doanh nghiệp hoặc đơn vị hỗ trợ giải thích trước khi ký kết.

Đối chiếu số giờ làm việc và bảng lương hằng tháng

Người lao động nên kiểm tra thường xuyên số giờ làm việc trên bảng chấm công và tiền tăng ca được ghi trong phiếu lương.

Nếu phát hiện chênh lệch, cần đề nghị doanh nghiệp giải thích cách tính. Không nên chỉ dựa vào số tiền thực nhận để kết luận công ty đã thanh toán đúng toàn bộ tiền làm thêm.

Lưu giữ bằng chứng khi có tranh chấp

Trong trường hợp nghi ngờ doanh nghiệp tính thiếu giờ làm hoặc không thanh toán đúng tiền lương, người lao động nên lưu giữ những tài liệu liên quan, chẳng hạn hợp đồng, bảng lương, lịch làm việc, bảng chấm công, chứng từ chuyển khoản và trao đổi với bộ phận quản lý.

Việc thu thập, lưu giữ tài liệu phải được thực hiện hợp pháp, không tự ý truy cập dữ liệu cá nhân hoặc thông tin mật của doanh nghiệp.

Không đánh đổi sức khỏe để tăng thu nhập

Làm thêm giờ có thể giúp người lao động tăng thu nhập, nhưng thời gian làm việc kéo dài thường xuyên cũng làm tăng nguy cơ mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng sức khỏe.

Nếu thường xuyên phải làm thêm quá nhiều giờ hoặc xuất hiện dấu hiệu sức khỏe bất thường, người lao động cần chủ động trao đổi với doanh nghiệp và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi cần thiết.

👉👉👉 Ngoài việc kiểm tra tiền tăng ca, người lao động cũng nên tìm hiểu mức lương xuất khẩu lao động Nhật Bản theo ngành nghề và khu vực để có cơ sở đánh giá thu nhập trước khi ký hợp đồng.

5. Bị ép tăng ca hoặc không được trả lương, lao động Việt Nam phải làm gì?

Khi phát hiện dấu hiệu bị vi phạm quyền lợi, người lao động Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản có thể chủ động thực hiện các bước sau.

Bước 1: Kiểm tra giấy tờ và ghi nhận sự việc. Đối chiếu số giờ làm việc, hợp đồng, bảng lương và xác định chính xác khoản tiền hoặc quyền lợi đang có tranh chấp.

Bước 2: Trao đổi với doanh nghiệp. Đề nghị người quản lý hoặc bộ phận nhân sự giải thích, điều chỉnh sai sót nếu có.

Bước 3: Liên hệ đơn vị hỗ trợ phù hợp. Tùy chương trình lao động, có thể liên hệ tổ chức quản lý thực tập sinh, đơn vị hỗ trợ lao động kỹ năng đặc định, doanh nghiệp phái cử hoặc cơ quan đại diện Việt Nam tại Nhật Bản để được hướng dẫn.

Bước 4: Tìm đến cơ quan tư vấn và thanh tra lao động Nhật Bản. Nếu không được giải quyết, người lao động có thể liên hệ bộ phận tư vấn lao động nước ngoài hoặc cơ quan thanh tra tiêu chuẩn lao động tại địa phương.

Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản đang cung cấp các kênh tư vấn bằng tiếng Việt, trong đó có:

• 0570-001-706: Số tư vấn điều kiện lao động bằng tiếng Việt trong giờ hành chính theo lịch của cơ quan quản lý.

• 0120-531-406: Đường dây tư vấn miễn phí bằng tiếng Việt ngoài giờ hành chính, hoạt động vào các ngày được cơ quan quản lý công bố.

Thời gian phục vụ, chi phí gọi điện và lịch hỗ trợ ngôn ngữ có thể thay đổi. Người lao động nên kiểm tra tại trang hướng dẫn chính thức trước khi liên hệ.

Nguồn: Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản – Danh sách các cơ quan tư vấn dành cho lao động nước ngoài bằng tiếng Việt.

https://www.check-roudou.mhlw.go.jp/soudan/foreigner_vnm.html

6. Người chuẩn bị xuất khẩu lao động Nhật Bản cần quan tâm điều gì?

Đối với những người đang tìm hiểu chương trình xuất khẩu lao động Nhật Bản năm 2026, vấn đề giờ làm thêm cần được xem xét cùng với tiền lương cơ bản, chi phí đi Nhật, môi trường làm việc và các điều kiện trong hợp đồng.

Một đơn hàng có nhiều giờ tăng ca dự kiến chưa chắc đã là lựa chọn phù hợp hơn đơn hàng có mức lương cơ bản tốt, thời giờ làm việc ổn định và điều kiện sinh hoạt hợp lý.

Đặc biệt, người lao động nên lưu ý:

• Không coi số giờ tăng ca dự kiến trong thông báo tuyển dụng là cam kết chắc chắn về thu nhập.

• Tìm hiểu mức tiền lương theo giờ và phương pháp tính tiền lương tăng ca.

• Kiểm tra tính hợp pháp của doanh nghiệp phái cử, đơn vị tiếp nhận và tổ chức quản lý liên quan.

• Tìm hiểu địa điểm làm việc, chi phí nhà ở, bảo hiểm, thuế và các khoản khấu trừ.

• Ưu tiên môi trường làm việc an toàn, có chính sách hỗ trợ rõ ràng khi phát sinh tranh chấp.

Người lao động cũng cần phân biệt giữa trường hợp doanh nghiệp vi phạm pháp luật với trường hợp công việc có thời điểm cao điểm sản xuất và được bố trí làm thêm hợp pháp. Không phải mọi hoạt động tăng ca đều là vi phạm.

👉👉👉 Nếu đang cân nhắc cơ hội làm việc tại Nhật, bạn có thể tham khảo thêm bài phân tích có nên đi XKLĐ Nhật Bản cuối năm 2026 để đánh giá đồng thời về tiền lương, chi phí và những rủi ro cần chuẩn bị.

7. Kết luận

Việc Cục Lao động Tokyo phát hiện 1.548 cơ sở tổ chức làm thêm giờ trái quy định, trong đó có những nơi ghi nhận thời gian làm thêm và làm ngày nghỉ của người lao động vượt 100–200 giờ mỗi tháng, cho thấy sự cần thiết của công tác giám sát điều kiện lao động tại Nhật Bản.

Tuy nhiên, đây là kết quả thanh tra có trọng điểm đối với các cơ sở có dấu hiệu rủi ro, không phản ánh tỷ lệ vi phạm của toàn bộ doanh nghiệp Nhật Bản và cũng không phải thống kê riêng về người lao động Việt Nam.

👉👉👉 Với người mới tìm hiểu chương trình xuất khẩu lao động Nhật Bản, việc nắm rõ điều kiện làm việc, mức lương và quyền lợi theo hợp đồng là bước chuẩn bị cần thiết trước khi lựa chọn đơn hàng.

Đi Nhật làm việc không chỉ cần quan tâm đến mức lương và thu nhập dự kiến, mà còn phải chú trọng tính minh bạch của hợp đồng, điều kiện làm việc và sự an toàn của bản thân.

Nguồn tham khảo chính thức

1. Cục Lao động Tokyo: Báo cáo kết quả thanh tra các cơ sở có dấu hiệu làm việc kéo dài, công bố ngày 30/10/2026.
   https://jsite.mhlw.go.jp/tokyo-roudoukyoku/news_topics/houdou/newpage_00131.html

2. Báo cáo PDF gốc (16 trang):
   https://jsite.mhlw.go.jp/tokyo-roudoukyoku/content/contents/002871054.pdf

3. Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản: Quy định về thời giờ làm việc và tiền lương tăng ca.
   https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/koyou_roudou/roudouseisaku/chushoukigyou/joken_kankyou_rule.html

4. Cơ quan tư vấn lao động nước ngoài: Hướng dẫn tiếng Việt và đường dây hỗ trợ.
   https://www.check-roudou.mhlw.go.jp/soudan/foreigner_vnm.html