Những Điều Lao Động Nữ Ước Giá Như Biết Trước Khi Sang Nhật Bản

Đi xuất khẩu lao động (XKLĐ) Nhật Bản là một bước ngoặt lớn làm thay đổi cuộc đời của nhiều cô gái Việt Nam. Rời xa gia đình, bạn bè để đến một quốc gia hoàn toàn xa lạ làm việc không bao giờ là điều dễ dàng, đặc biệt là đối với phái nữ. Bên cạnh cơ hội đổi đời, mức thu nhập cao và môi trường sống văn minh, các bạn nữ phải đối mặt với vô vàn thử thách từ rào cản ngôn ngữ, sự khác biệt văn hóa, áp lực công việc cho đến những vấn đề tế nhị về sức khỏe sinh lý.

Thực tế, có rất nhiều bạn nữ sau khi sang Nhật vài tháng hoặc vài năm đã thốt lên: "Giá như mình biết điều này trước khi đi". Những trải nghiệm xương máu, những bài học đắt giá nếu được trang bị từ trước sẽ giúp hành trình 3 năm, 5 năm tại Nhật Bản trở nên suôn sẻ và thành công hơn rất nhiều. Bài viết này là cuốn cẩm nang tổng hợp chi tiết nhất về những điều lao động nữ ước giá như biết trước khi sang Nhật Bản, giúp bạn có một góc nhìn thực tế, chuẩn bị tâm lý và hành trang vững vàng nhất.

1. Sự thật về mức lương thực tế và các khoản khấu trừ tại Nhật

Một trong những điều lao động nữ ước giá như biết trước khi sang Nhật Bản lớn nhất chính là hiểu rõ về cấu trúc thu nhập. Nhiều bạn khi ở Việt Nam chỉ nhìn vào con số lương cơ bản trên đơn hàng (ví dụ 160.000 - 180.000 Yên/tháng) rồi nhân nhẩm ra tiền Việt, dẫn đến việc vỡ mộng khi nhận bảng lương thực tế đầu tiên.

1.1. Lương cơ bản và Lương thực lĩnh (Take-home pay)

Tại Nhật Bản, mức lương ghi trên hợp đồng là lương cơ bản trước thuế. Hàng tháng, công ty sẽ khấu trừ trực tiếp các khoản bắt buộc theo quy định của pháp luật Nhật Bản bao gồm: Thuế thu nhập, thuế thị dân, bảo hiểm xã hội (Nenkin), bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và tiền nhà ở (ký túc xá), tiền điện, nước, ga. Số tiền còn lại bạn cầm về tay được gọi là lương thực lĩnh.

1.2. Tầm quan trọng của giờ làm thêm (Tăng ca)

Lương cơ bản đủ để bạn trang trải cuộc sống và tiết kiệm một khoản nhỏ. Muốn có số vốn lớn mang về nước, thu nhập từ việc làm thêm giờ (tăng ca) là yếu tố quyết định. Lương tăng ca tại Nhật được tính bằng 125% lương cơ bản, làm vào ngày nghỉ là 135%, và làm đêm là 150%. Do đó, khi lựa chọn đơn hàng tại Việt Nam, các bạn nữ nên tìm hiểu kỹ xem xí nghiệp tiếp nhận có nhiều việc làm thêm hay không thay vì chỉ nhìn vào mức lương cơ bản.

2. Rào cản ngôn ngữ - Nỗi sợ hãi lớn nhất trong những tháng đầu tiên

Nhiều lao động nữ khi ở trung tâm đào tạo tại Việt Nam thường có tâm lý học tiếng Nhật "đối phó", chỉ cần đủ điều kiện bay hoặc thi đỗ chứng chỉ N5, N4 cơ bản. Đây là sai lầm tai hại khiến cuộc sống giai đoạn đầu tại Nhật trở thành một cơn ác mộng.

2.1. Tiếng Nhật giao tiếp thực tế khác xa sách vở

Khi bước xuống sân bay và đến xí nghiệp, bạn sẽ nhận ra người Nhật nói rất nhanh, sử dụng nhiều từ địa phương (phương ngữ/tiếng vùng miền) và từ lóng. Việc không nghe hiểu bảng lệnh, chỉ thị của người quản lý (Saito) không chỉ khiến hiệu suất công việc giảm sút mà còn dễ dẫn đến tai nạn lao động hoặc làm sai hỏng sản phẩm. Khi bị mắng bằng tiếng Nhật, nhiều bạn nữ vì không hiểu và áp lực tâm lý đã bật khóc ngay tại xưởng.

2.2. Lợi thế tuyệt đối của người giỏi tiếng Nhật

Trong danh sách những điều lao động nữ ước giá như biết trước khi sang Nhật Bản, việc chăm chỉ học tiếng Nhật luôn đứng đầu. Những bạn nữ có vốn tiếng Nhật tốt (tương đương N3 trở lên) luôn được cấp trên ưu ái, giao cho những công việc nhẹ nhàng hơn như kiểm hàng, nhập số liệu, hoặc làm nhóm trưởng (Leader). Ngoài ra, giỏi tiếng còn giúp bạn dễ dàng đi mua sắm, khám bệnh khi đau ốm mà không cần phụ thuộc vào nghiệp đoàn.

3. Sốc văn hóa và những quy tắc ngầm nơi công sở Nhật Bản

Người Nhật nổi tiếng thế giới về sự kỷ luật, tỉ mỉ và nghiêm túc. Môi trường công sở tại Nhật có những "quy tắc ngầm" mà nếu không biết trước, lao động nữ rất dễ biến mình thành người vô duyên, thiếu chuyên nghiệp trong mắt người bản xứ.

3.1. Đúng giờ là tối thượng

Tại Nhật, khái niệm "đúng giờ" đồng nghĩa với việc bạn phải có mặt tại vị trí làm việc trước giờ quy định ít nhất 10 - 15 phút để chuẩn bị trang phục, máy móc và sẵn sàng làm việc ngay khi chuông reo. Đến sát giờ hoặc muộn 1 phút cũng bị coi là vi phạm kỷ luật nghiêm trọng và làm ảnh hưởng đến thể diện của cả cộng đồng lao động Việt Nam tại xí nghiệp đó.

3.2. Văn hóa chào hỏi (Aisatsu) và quy tắc Ho-Ren-So

Chào hỏi to, rõ ràng vào buổi sáng (Ohayou Gozaimasu) và khi ra về (Otsukaresama Deshita) là bắt buộc. Bên cạnh đó, bạn phải nằm lòng quy tắc Ho-Ren-So: Hokoku (Báo cáo) - Renraku (Liên lạc) - Sodan (Thảo luận). Bất kỳ khi nào xảy ra sự cố, lỗi phát sinh hoặc khi bạn làm xong việc, bạn phải báo cáo ngay lập tức với người quản lý, tuyệt đối không tự ý giải quyết hoặc giấu giếm sai lầm.

4. Chăm sóc sức khỏe và những vấn đề sinh lý thầm kín của phái nữ

Sự thay đổi đột ngột về thời tiết (Nhật Bản có mùa đông rất lạnh, có tuyết rơi), múi giờ và áp lực công việc liện tục ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của lao động nữ. Đây là một trong những điều lao động nữ ước giá như biết trước khi sang Nhật Bản để chuẩn bị hành lý y tế tốt hơn.

4.1. Rối loạn nội tiết tố và chu kỳ kinh nguyệt

Hơn 70% lao động nữ trong những tháng đầu sang Nhật gặp phải tình trạng chậm kinh, mất kinh kéo dài hoặc rong kinh do stress và thay đổi môi trường sống. Tình trạng này kèm theo mụn nội tiết bùng phát khiến nhiều bạn hoang mang. Việc chuẩn bị sẵn các loại thuốc điều hòa nội tiết quen thuộc từ Việt Nam và giữ tinh thần thoải mái là vô cùng cần thiết.

4.2. Chi phí mua băng vệ sinh và đồ dùng cá nhân

Băng vệ sinh và mỹ phẩm tại Nhật rất đa dạng và chất lượng tốt, tuy nhiên chi phí trong những tháng đầu khi chưa có lương sẽ là một gánh nặng nhỏ nếu bạn không mang theo từ Việt Nam. Hãy chuẩn bị đủ dùng cho 2 - 3 tháng đầu tiên. Ngoài ra, hãy mang theo các loại thuốc thông thường như thuốc giảm đau bụng kinh, thuốc cảm cúm, đau bụng, dị ứng vì thuốc Tây tại Nhật thường nhẹ và cần có đơn của bác sĩ mới mua được loại liều cao.

5. Kinh nghiệm xương máu khi lựa chọn và sinh sống tại Ký túc xá

Cuộc sống tập thể tại ký túc xá xí nghiệp mang lại nhiều niềm vui nhưng cũng không ít rắc rối, xung đột xuất phát từ những thói quen sinh hoạt nhỏ nhặt nhất.

5.1. Phân loại rác - Quy định cực kỳ khắt khe tại Nhật

Người Nhật phân loại rác rất chi tiết: Rác cháy được, rác không cháy được, chai nhựa, lon thiếc, rác đại cồng kềnh... Mỗi loại rác có ngày đổ quy định riêng trong tuần. Nếu ký túc xá của bạn đổ sai ngày hoặc phân loại không đúng, đổ rác muộn giờ, hàng xóm người Nhật sẽ phàn nàn, thậm chí cảnh sát hoặc nghiệp đoàn sẽ đến làm việc với xí nghiệp. Điều này gây áp lực rất lớn cho các bạn nữ vốn quen lối sống thoải mái ở quê nhà.

5.2. Tránh xung đột khi ở chung phòng

Một phòng ký túc xá thường ở từ 2 đến 4 bạn nữ. Việc bất đồng quan điểm về giờ giấc sinh hoạt, nấu nướng, dọn dẹp vệ sinh chung hay việc bật điều hòa là điều rất dễ xảy ra. Để giữ hòa khí trong suốt 3 năm làm việc, hãy cùng nhau lập ra một bảng nội quy rõ ràng ngay từ ngày đầu tiên về phân công dọn dẹp, đổ rác và tôn trọng không gian riêng tư của nhau.

6. Cạm bẫy tài chính và những mối quan hệ tình cảm xa xứ

Khi bắt đầu tự lập và sở hữu số tiền lương lớn hàng tháng trong tay, nhiều lao động nữ dễ rơi vào những cạm bẫy chi tiêu hoặc những mối quan hệ tình cảm không lành mạnh do sự cô đơn nơi xứ người.

6.1. Nghiện mua sắm hàng hiệu trả góp và thẻ credit

Nhật Bản là thiên đường mua sắm với vô vàn các chương trình giảm giá, những cửa hàng đồ hiệu cũ (Second-hand) chất lượng cao giá rẻ. Nhiều bạn nữ sa đà vào việc mua sắm túi xách, mỹ phẩm đắt tiền, hoặc đăng ký mua iPhone, iPad trả góp qua thẻ tín dụng. Đến khi nhìn lại, số tiền gửi về cho gia đình không được bao nhiêu, thậm chí còn gánh thêm nợ nần.

6.2. Tình cảm nam nữ và những hệ lụy ngoài ý muốn

Sự cô đơn, trống trải và áp lực công việc khiến các bạn trẻ dễ tìm đến nhau để nương tựa. Tuy nhiên, việc sống thử, mang thai ngoài ý muốn khi đang trong thời hạn hợp đồng XKLĐ là một trong những điều tối kỵ. Theo quy định, nếu không đảm bảo được sức khỏe làm việc, bạn có thể bị trục xuất về nước trước hạn. Điều này không chỉ chấm dứt giấc mơ đổi đời mà còn để lại gánh nặng tài chính lớn cho gia đình ở quê nhà vì chưa trả hết nợ vay đi xklđ.

7. Phân biệt rõ quyền hạn của Nghiệp đoàn và Xí nghiệp tiếp nhận

Nhiều lao động nữ không phân biệt được vai trò của Nghiệp đoàn và Xí nghiệp, dẫn đến việc khi gặp khó khăn, bóc lột hoặc chèn ép tại nơi làm việc thì không biết cầu cứu ai.

7.1. Vai trò bảo vệ người lao động của Nghiệp đoàn

Nhiều bạn nghĩ rằng Nghiệp đoàn cấu kết với Xí nghiệp để bóc lột mình. Thực tế, Nghiệp đoàn là đơn vị trung gian có trách nhiệm quản lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thực tập sinh theo luật pháp Nhật Bản. Nếu xí nghiệp không trả lương tăng ca đúng quy định, bắt làm việc quá giờ quy định, hoặc có hành vi quấy rối, ngược đãi, bạn hãy liên hệ ngay với cán bộ hỗ trợ người Việt của Nghiệp đoàn (Tanto) để được can thiệp và bảo vệ.

7.2. Chuẩn bị các hotline cứu hộ khẩn cấp

Trước khi sang Nhật, hãy lưu sẵn số điện thoại của Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản, các tổ chức hỗ trợ người nước ngoài như OTIT (Tổ chức quản lý thực tập sinh kỹ năng quốc tế). Đây là phao cứu sinh giúp bạn tự bảo vệ bản thân trong những trường hợp khẩn cấp nhất.

8. Chuẩn bị hành lý đi Nhật cho nữ: Mang gì và để lại gì?

Cân nặng hành lý ký gửi có hạn (thường là 40kg chia 2 kiện), việc mang đồ gì sang Nhật tối ưu nhất luôn là bài toán đau đầu của các cô gái.

8.1. Những thứ NÊN mang theo nhiều

• Quần áo giữ nhiệt (Heattech): Mùa đông Nhật Bản rất lạnh, quần áo giữ nhiệt mua tại Việt Nam thường rẻ hơn. Tuy nhiên, bạn cũng chỉ nên mang vừa phải vì sang Nhật mua đồ Uniqlo vào mùa sale rất rẻ và ấm.
• Thuốc cá nhân: Như đã nói ở trên, mang càng nhiều thuốc thông dụng càng tốt.
• Ảnh thẻ: Chụp và rửa sẵn ảnh các kích cỡ 3x4 và 4x6 (nền trắng) mang theo khoảng 20-30 tấm, vì chụp ảnh thẻ tự động tại Nhật khá đắt (khoảng 700 - 1000 Yên/lần).
• Gia vị Việt Nam: Một ít tương ớt, bột canh, hạt nêm để nấu nướng trong những tuần đầu chưa quen vị thức ăn Nhật ngọt và nhạt.

8.2. Những thứ KHÔNG NÊN mang theo

• Thực phẩm tươi sống, xúc xích, ruốc (chà bông): Nhật Bản cấm tuyệt đối việc mang các sản phẩm thịt động vật tươi sống hoặc đã qua chế biến vào nội địa. Nếu bị hải quan phát hiện tại sân bay, bạn sẽ bị phạt tiền rất nặng (lên tới hàng triệu Yên) và có nguy cơ bị trục xuất ngay lập tức.
• Giày cao gót búp bê: Sang Nhật bạn chủ yếu đi bộ ra ga tàu và đứng làm việc tại xưởng, hãy ưu tiên mang 2-3 đôi giày thể thao thật êm chân và chất lượng tốt.

9. Tầm nhìn dài hạn: Chuẩn bị cho ngày trở về ngay từ khi bắt đầu

3 năm hay 5 năm làm việc tại Nhật Bản trôi qua rất nhanh. Có những người trở về với tấm bằng tiếng Nhật N2, N1 và số vốn 500 - 800 triệu đồng, dễ dàng xin vào các công ty Nhật tại Việt Nam với mức lương nghìn đô. Nhưng cũng có những người trở về tay trắng, không kiến thức, không ngoại ngữ và lại tiếp tục loay hoay xin việc.

Sự khác biệt nằm ở chỗ bạn định vị bản thân như thế nào trong suốt thời gian ở Nhật. Đừng chỉ coi mình là một người đi "bán sức lao động". Hãy coi đây là một khóa học lớn, nơi bạn vừa được trả lương cao, vừa được học hỏi tác phong làm việc chuyên nghiệp, quy trình quản lý chất lượng của một cường quốc công nghiệp và cơ hội học một ngoại ngữ khó bậc nhất thế giới hoàn toàn miễn phí. Đừng lãng phí thời gian lướt TikTok hay ngủ nướng vào ngày nghỉ, hãy tích cực học tập để ngày trở về Việt Nam là một phiên bản rực rỡ và thành công nhất.

Hy vọng qua bài viết tổng hợp về những điều lao động nữ ước giá như biết trước khi sang Nhật Bản trên đây của Công ty XKLĐ DECO, các bạn nữ đã giải tỏa được phần nào những lo lắng và có thêm kinh nghiệm thực tế để chuẩn bị hành trang vững chắc cho chặng đường sắp tới. Chúc các bạn luôn chân cứng đá mềm và thành công rực rỡ tại xứ sở hoa anh đào!