Nông nghiệp Nhật Bản có phù hợp với người không có tay nghề không?

Xu hướng đi xuất khẩu lao động (XKLĐ) sang Nhật Bản ngày càng tăng cao, trong đó nhóm ngành nông nghiệp luôn chiếm tỷ trọng lớn về số lượng đơn hàng tuyển dụng hàng tháng. Đối với những người lao động phổ thông tại Việt Nam, câu hỏi lớn nhất luôn trực chờ chính là: nông nghiệp Nhật Bản có phù hợp với người không có tay nghề không? Việc thiếu thốn kinh nghiệm, chưa từng tiếp xúc với các mô hình canh tác hiện đại hay sự lo lắng về rào cản ngôn ngữ có thể làm chùn bước nhiều ứng viên. Tuy nhiên, thực tế tại đất nước mặt trời mọc lại mang đến những góc nhìn hoàn toàn khác biệt, mở ra cơ hội đổi đời lớn cho lao động phổ thông.

1. Thực trạng tuyển dụng lao động ngành nông nghiệp tại Nhật Bản hiện nay

Nhật Bản là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Tình trạng này dẫn đến sự thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực trong các ngành sản xuất cơ bản, đặc biệt là nông nghiệp. Các vùng nông thôn Nhật Bản hiện nay chủ yếu chỉ còn người lớn tuổi làm việc, trong khi nhu cầu cung ứng nông sản cho thị trường nội địa vô cùng khổng lồ. Để giải quyết bài toán này, chính phủ Nhật Bản đã liên tục mở rộng các chính sách tiếp nhận lao động nước ngoài thông qua chương trình Thực tập sinh kỹ năng và Kỹ năng đặc định.

Chính vì áp lực thiếu hụt nhân sự mang tính hệ thống này, các chủ xí nghiệp, nghiệp đoàn Nhật Bản khi tuyển dụng thường không đặt nặng vấn đề bằng cấp chuyên môn hay kinh nghiệm từ trước. Câu hỏi nông nghiệp Nhật Bản có phù hợp với người không có tay nghề không được trả lời ngay từ tiêu chí tuyển dụng đầu vào: Hơn 90% các đơn hàng nông nghiệp chỉ yêu cầu ứng viên tốt nghiệp trung học cơ sở (cấp 2) hoặc trung học phổ thông (cấp 3), có sức khỏe tốt, chăm chỉ và có tinh thần trách nhiệm với công việc.

2. Bản chất công việc nông nghiệp tại Nhật Bản: Thủ công hay công nghệ cao?

Nhiều người lao động ở quê nhà thường hình dung nông nghiệp là công việc "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời", dầm mưa dãi nắng và tốn rất nhiều sức lực cơ bắp. Đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm khi nói về nông nghiệp hiện đại tại Nhật Bản. Quốc gia này đi đầu thế giới về việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất thực tế. Do đó, khi tham gia đơn hàng, người lao động sẽ được tiếp xúc và vận hành các loại máy móc hiện đại như máy gieo hạt tự động, hệ thống tưới tiêu khép kín, máy thu hoạch và dây chuyền đóng gói tự động.

Do công việc đã được tiêu chuẩn hóa bằng máy móc, vai trò của con người chủ yếu là điều khiển, giám sát và thực hiện các công đoạn phân loại, kiểm tra chất lượng. Điều này minh chứng rõ ràng cho việc nông nghiệp Nhật Bản có phù hợp với người không có tay nghề không, bởi vì việc học cách bấm nút vận hành một chiếc máy gieo hạt thông minh dễ dàng hơn rất nhiều so với việc học kỹ thuật cày cấy thủ công phức tạp. Mọi quy trình đều có hướng dẫn bằng hình ảnh trực quan và được người quản lý hướng dẫn tận tay trong những tuần đầu tiên làm việc.

3. Phân loại các đơn hàng nông nghiệp phổ biến cho lao động không có tay nghề

Ngành nông nghiệp Nhật Bản được chia làm hai nhánh lớn rõ rệt để lao động dễ dàng lựa chọn dựa theo sở thích và thể trạng sức khỏe:

3.1 Nông nghiệp trồng trọt (Trong nhà kính và ngoài trời)

Đây là nhóm đơn hàng phổ biến nhất, bao gồm các công việc như trồng hoa bách hợp, hoa cúc, canh tác rau củ quả (cà chua, dâu tây, dưa lưới, bắp cải) và trồng nấm. Đối với hình thức làm trong nhà kính (Greenhouse), người lao động sẽ hoàn toàn không chịu ảnh hưởng bởi thời tiết mưa nắng hay giá rét bên ngoài. Nhiệt độ bên trong nhà kính luôn được điều hòa ở mức lý tưởng, tạo môi trường làm việc thoải mái. Công việc chủ yếu là tỉa lá, bắt sâu, theo dõi sự phát triển của cây và thu hoạch sản phẩm. Ngay cả với nông nghiệp ngoài trời, việc sử dụng các loại tấm bạt che chắn và máy móc hỗ trợ cũng giảm thiểu tối đa sự vất vả cho người lao động.

3.2 Nông nghiệp chăn nuôi

Nhóm công việc này bao gồm chăn nuôi gà (lấy trứng hoặc lấy thịt), chăn nuôi bò sữa, lợn. Tại Nhật, các trang trại chăn nuôi hoạt động theo mô hình công nghiệp khép kín hoàn toàn. Hệ thống cho ăn, dọn dẹp vệ sinh, thu gom trứng hay vắt sữa bò đều được tự động hóa bằng robot và băng truyền. Người lao động không cần phải trực tiếp dọn dẹp chất thải bằng phương pháp thủ công vất vả. Nhiệm vụ chính là giám sát hệ thống, kiểm tra sức khỏe cơ bản của vật nuôi thông qua phần mềm và phân loại đóng gói thành phẩm. Do đó, băn khoăn về việc nông nghiệp Nhật Bản có phù hợp với người không có tay nghề không sẽ không còn là trở ngại lớn khi bạn lựa chọn các đơn hàng chăn nuôi công nghệ cao này.

4. Phân tích lý do nông nghiệp Nhật Bản cực kỳ phù hợp với người không có tay nghề

Để trả lời một cách thuyết phục nhất cho câu hỏi nông nghiệp Nhật Bản có phù hợp với người không có tay nghề không, chúng ta cần nhìn vào cấu trúc đào tạo của các xí nghiệp tiếp nhận tại Nhật Bản. Khi một lao động trúng tuyển đơn hàng, họ không được đưa thẳng ra đồng hay vào trang trại làm việc ngay lập tức. Theo luật lao động Nhật Bản, trong tháng đầu tiên sang Nhật, thực tập sinh sẽ được tham gia khóa học định hướng, học tiếng Nhật chuyên ngành và được đào tạo bài bản về an toàn lao động cũng như cách thức vận hành máy móc.

Người Nhật nổi tiếng với tính kỷ luật và quy trình hóa. Mọi công việc dù là nhỏ nhất như cách cầm cây kéo cắt tỉa, cách xếp quả cà chua vào hộp sao cho không bị dập đều có một bộ quy chuẩn (SOP) rõ ràng. Bạn chỉ cần làm theo đúng từng bước được hướng dẫn. Không đòi hỏi sự sáng tạo phức tạp hay tư duy kỹ thuật cao siêu như các ngành cơ khí, điện tử hay xây dựng. Tính chất công việc mang tính lặp đi lặp lại hàng ngày giúp người lao động không có tay nghề ban đầu có thể nhanh chóng thuần thục công việc chỉ sau 1 đến 2 tuần thực tế.

5. So sánh đơn hàng nông nghiệp với các ngành nghề XKLĐ Nhật Bản khác

Để có cái nhìn khách quan xem liệu nông nghiệp Nhật Bản có phù hợp với người không có tay nghề không, hãy làm một phép so sánh nhỏ với các ngành nghề phổ biến khác như Xây dựng và Chế biến thực phẩm:

Nhìn vào bảng so sánh trên, rõ ràng đối với một lao động phổ thông xuất phát điểm từ con số 0, ngành nông nghiệp mang lại sự dễ thở và an toàn hơn hẳn. Bạn không phải chịu áp lực khắc nghiệt của công trường xây dựng, cũng không bị bó buộc, gò bó khắt khe như đứng dây chuyền nhà máy thực phẩm liên tục 8 tiếng đồng hồ.

>> Xem thêm: Nông nghiệp Nhật Bản hiện nay được nhiều lao động phổ thông lựa chọn vì phần lớn đơn hàng không yêu cầu kinh nghiệm hay tay nghề quá cao trước khi tham gia. Nếu muốn tìm hiểu thêm về công việc, mức lương và điều kiện tuyển dụng ngành này, bạn có thể tham khảo bài Đơn hàng nông nghiệp Nhật Bản.

6. Mức lương và chế độ đãi ngộ thực tế của đơn hàng nông nghiệp

Một trong những yếu tố quyết định việc đi XKLĐ chính là thu nhập. Nhiều người lo ngại rằng công việc không đòi hỏi kỹ năng cao thì lương sẽ thấp. Thực tế, mức lương cơ bản của các đơn hàng nông nghiệp dao động trong khoảng từ 160.000 đến 185.000 Yên/tháng (tương đương khoảng 26 - 31 triệu đồng/tháng chưa tính tăng ca). Đây là mức lương tuân thủ theo quy định về lương tối thiểu vùng của chính phủ Nhật Bản, hoàn toàn ngang bằng với các ngành công nghiệp khác.

Đặc biệt, do tính chất mùa vụ, lượng việc làm thêm, tăng ca của ngành nông nghiệp rất nhiều và ổn định. Vào các dịp thu hoạch hoặc gieo trồng cao điểm, số giờ tăng ca có thể lên đến 40 - 60 tiếng/tháng, giúp tổng thu nhập thực tế của người lao động tăng lên đáng kể. Ngoài ra, một ưu điểm độc quyền của ngành nông nghiệp là các thực tập sinh thường được chủ trang trại hỗ trợ rất nhiều về chi phí ăn uống thông qua việc cho tặng các sản phẩm nông sản tự nuôi trồng được như rau củ, trứng, gạo... Điều này giúp tiết kiệm một khoản chi phí sinh hoạt đáng kể hàng tháng.

7. Cơ hội thăng tiến và định cư lâu dài từ xuất phát điểm không tay nghề

Nếu bạn nghĩ rằng đi đơn hàng nông nghiệp chỉ là làm việc chân tay 3 năm rồi về nước với hai bàn tay trắng về mặt kiến thức, thì đó là một góc nhìn cực kỳ hạn hẹp. Chương trình Kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou) hiện nay đã mở toang cánh cửa cho lao động ngành nông nghiệp được gia hạn thời gian làm việc tại Nhật lên đến 5 năm, và thậm chí là có cơ hội chuyển sang Tokutei 2 để xin visa vĩnh trú, bảo lãnh người thân sang Nhật sinh sống lâu dài.

Trong quá trình 3 năm làm Thực tập sinh, từ một người không biết gì, bạn sẽ được học cách vận hành hệ thống máy móc, nắm được quy trình bón phân vi sinh, kỹ thuật kích thích ra hoa đậu quả theo tiêu chuẩn khắt khe của Nhật. Câu hỏi nông nghiệp Nhật Bản có phù hợp với người không có tay nghề không lúc này sẽ chuyển hóa thành: Ngành nông nghiệp Nhật Bản chính là trường học tốt nhất để biến một người không có tay nghề thành một chuyên gia nông nghiệp công nghệ cao. Khi về nước, với số vốn tích lũy cùng kiến thức hiện đại, bạn hoàn toàn có thể tự khởi nghiệp với các mô hình trang trại sạch tại Việt Nam hoặc làm quản lý tại các công ty nông nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

8. Những khó khăn thực tế cần lưu ý khi tham gia đơn hàng nông nghiệp

Dù có nhiều ưu điểm, ngành nông nghiệp Nhật Bản cũng có những đặc thù đòi hỏi người lao động phải chuẩn bị sẵn tâm lý trước khi lên đường:

• Yếu tố thời tiết: Đối với các đơn hàng làm ngoài trời, việc phải làm việc dưới trời nắng nóng mùa hè hay cái lạnh mùa đông của Nhật Bản là điều không thể tránh khỏi. Dù có quần áo bảo hộ chuyên dụng, bạn vẫn cần có một nền tảng sức khỏe dẻo dai và khả năng chịu đựng thời tiết tốt.
• Mùi chăn nuôi: Đối với các bạn lựa chọn ngành chăn nuôi gia súc gia cầm, dù hệ thống vệ sinh tự động cực kỳ sạch sẽ, nhưng mùi đặc trưng của trang trại là điều chắc chắn có. Người lao động cần mất từ vài ngày đến 1 tuần để làm quen với môi trường này.
• Vị trí địa lý: Các trang trại nông nghiệp thường nằm ở các tỉnh vùng ven hoặc nông thôn, cách xa các trung tâm thành phố sầm uất như Tokyo hay Osaka. Điều này có thể gây ra cảm giác buồn tẻ trong thời gian đầu đối với những bạn trẻ thích sự náo nhiệt. Tuy nhiên, đổi lại, chi phí sinh hoạt ở nông thôn lại rất rẻ và con người nơi đây cực kỳ thân thiện, mến khách.

9. Quy trình tham gia đơn hàng nông nghiệp chuẩn nhất cho lao động phổ thông

Để hành trình sang Nhật làm việc diễn ra thuận lợi, người lao động cần tuân thủ quy trình các bước bài bản dưới sự hướng dẫn của các đơn vị phái cử uy tín. Việc hiểu rõ quy trình giúp bạn chủ động thời gian và tài chính một cách tốt nhất.

Đầu tiên, ứng viên sẽ tiến hành lên văn phòng công ty để đăng ký thông tin, khám sức khỏe tổng quát tại các bệnh viện đủ tiêu chuẩn do Bộ Y tế quy định để đảm bảo không mắc các bệnh truyền nhiễm thuộc diện cấm đi XKLĐ Nhật Bản. Tiếp theo, các chuyên viên tư vấn sẽ giúp bạn lựa chọn đơn hàng nông nghiệp phù hợp nhất với thể trạng và nguyện vọng. Sau khi chọn được đơn hàng, bạn sẽ tham gia một khóa học ngắn hạn từ 3-5 ngày để học kỹ năng chào hỏi, phỏng vấn cơ bản trước khi trực tiếp thi tuyển với chủ xí nghiệp Nhật Bản. Khi trúng tuyển chính thức, lao động sẽ nhập học tại trung tâm đào tạo tiếng Nhật và định hướng văn hóa trong khoảng thời gian từ 4 đến 6 tháng trước khi xuất cảnh sang Nhật làm việc.

Hy vọng qua bài viết phân tích chuyên sâu này, bạn đã tự tìm được câu trả lời cho thắc mắc nông nghiệp Nhật Bản có phù hợp với người không có tay nghề không. Đừng để sự tự ti về kinh nghiệm cản trở bước tiến tương lai của bạn. Hãy nắm bắt cơ hội ngay hôm nay để thay đổi cuộc sống của chính mình và gia đình.