Tại sao Nhật Bản thiếu lao động nữ trong ngành thực phẩm?

Nhật Bản từ lâu đã nổi tiếng là một trong những cường quốc công nghiệp và ẩm thực hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, quốc gia này đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng trầm trọng về mặt nhân sự, đặc biệt là tình trạng thiếu hụt lao động phổ thông trong các ngành sản xuất cốt lõi. Trong số đó, ngành chế biến thực phẩm – một ngành kinh tế thiết yếu phục vụ đời sống hàng ngày của hàng triệu người dân – đang rơi vào tình trạng báo động vì thiếu hụt nhân lực nữ. Vậy câu hỏi đặt ra là tại sao nhật bản thiếu lao động nữ trong ngành thực phẩm? Thực trạng này xuất phát từ những nguyên nhân khách quan nào và nó mở ra cơ hội gì cho lao động Việt Nam? Hãy cùng Công ty Cổ phần Deco Quốc tế phân tích sâu sắc vấn đề này dưới góc nhìn chuyên môn của các chuyên gia di trú.

1. THỰC TRẠNG KHAN HIẾM LAO ĐỘNG TRONG NGÀNH CHẾ BIẾN THỰC PHẨM TẠI NHẬT BẢN

Ngành chế biến thực phẩm tại Nhật Bản bao gồm rất nhiều phân ngành nhỏ như: chế biến thủy hải sản, đóng gói cơm hộp, làm bánh kẹo, chế biến thịt gà, và chuẩn bị suất ăn sẵn cho các siêu thị, cửa hàng tiện lợi (Combini). Đây là ngành kinh tế có nhu cầu tiêu dùng nội địa cực kỳ ổn định và không ngừng tăng trưởng qua các năm. Dù máy móc tự động hóa đã được áp dụng rộng rãi, nhưng có những công đoạn đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ và kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt mà máy móc không thể thay thế hoàn toàn được con người, đặc biệt là bàn tay khéo léo của người phụ nữ.

Mặc dù nhu cầu tuyển dụng lớn như vậy, các nghiệp đoàn và nhà máy Nhật Bản liên tục gặp khó khăn trong việc tuyển dụng lao động nữ bản địa. Số lượng hồ sơ ứng tuyển từ phụ nữ Nhật Bản vào các dây chuyền nhà máy thực phẩm giảm mạnh qua từng năm. Điều này tạo ra một khoảng trống lớn trong chuỗi cung ứng nhân lực, buộc Chính phủ Nhật Bản phải nới lỏng các chính sách và gia tăng hạn ngạch tiếp nhận thực tập sinh, lao động đặc định nước ngoài để bù đắp. Việc hiểu rõ tại sao nhật bản thiếu lao động nữ trong ngành thực phẩm sẽ giúp chúng ta thấy được bức tranh toàn cảnh về thị trường lao động tại đây.

2. NGUYÊN NHÂN CỐT LÕI: TẠI SAO NHẬT BẢN THIẾU LAO ĐỘNG NỮ TRONG NGÀNH THỰC PHẨM?

Để trả lời trọn vẹn cho câu hỏi tại sao nhật bản thiếu lao động nữ trong ngành thực phẩm, chúng ta cần phân tích từ nhiều khía cạnh khác nhau, bao gồm sự thay đổi về nhân khẩu học, tư duy xã hội và đặc thù của chính ngành nghề này tại đất nước mặt trời mọc.

2.1 Tốc độ già hóa dân số và tỷ lệ sinh giảm kỷ lục

Nhật Bản đang trải qua giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh nhất thế giới. Tỷ lệ sinh của phụ nữ Nhật Bản liên tục giảm sút qua các năm, dẫn đến việc lực lượng lao động trẻ tuổi trong độ tuổi vàng (từ 18 đến 35 tuổi) bị thu hẹp một cách nghiêm trọng. Khi số lượng phụ nữ trẻ trong nước giảm đi, hiển nhiên tất cả các ngành nghề đều thiếu nhân lực, và ngành thực phẩm cũng không ngoại lệ. Đây là nguyên nhân nền tảng và khách quan nhất giải thích tại sao nhật bản thiếu lao động nữ trong ngành thực phẩm.

2.2 Sự thay đổi trong định hướng nghề nghiệp của phụ nữ Nhật Bản hiện đại

Phụ nữ Nhật Bản ngày nay có trình độ học vấn rất cao. Họ xu hướng lựa chọn học lên đại học, cao học và tìm kiếm các công việc văn phòng, dịch vụ, tài chính, công nghệ thông tin hoặc kinh doanh tại các đô thị lớn như Tokyo, Osaka, Nagoya. Họ không còn mặn mà với các công việc chân tay tại các nhà máy, công xưởng sản xuất, dù đó là ngành thực phẩm vốn sạch sẽ và an toàn. Sự chuyển dịch tư duy nghề nghiệp này tạo ra sự thiếu hụt nghiêm trọng lao động phổ thông nữ tại các nhà máy sản xuất thực phẩm.

2.3 Áp lực thời gian và đặc thù làm việc theo ca

Ngành chế biến thực phẩm có một đặc thù rất lớn là phải đảm bảo độ tươi ngon của sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng vào sáng sớm. Do đó, rất nhiều nhà máy phải vận hành theo ca, bao gồm cả ca đêm hoặc ca sáng sớm (bắt đầu từ 2h - 3h sáng). Đối với phụ nữ Nhật Bản đã lập gia đình, việc cân bằng giữa công việc làm ca kíp và trách nhiệm chăm sóc con cái, gia đình là cực kỳ khó khăn. Chính vì vậy, họ thường từ chối các công việc này để chọn các việc bán thời gian (Part-time) có giờ giấc linh hoạt hơn.

Chính sự kết hợp của các yếu tố trên đã đưa đến câu trả lời rõ ràng cho thắc mắc tại sao nhật bản thiếu lao động nữ trong ngành thực phẩm của nhiều nhà quản lý nhân sự tại Nhật.

3. CƠ HỘI VÀNG CHO LAO ĐỘNG NỮ VIỆT NAM TRONG NGÀNH THỰC PHẨM

Sự thiếu hụt nhân lực nội địa tạo ra một cơ hội không thể tốt hơn cho các lao động nữ đến từ Việt Nam. Để giải quyết bài toán tại sao nhật bản thiếu lao động nữ trong ngành thực phẩm, các doanh nghiệp Nhật Bản đã đưa ra hàng loạt chính sách thu hút lao động nước ngoài vô cùng hấp dẫn.

3.1 Tiêu chuẩn tuyển dụng phù hợp với lao động nữ Việt Nam

So với các ngành như xây dựng, cơ khí đòi hỏi sức khỏe cơ bắp, hay ngành may mặc đòi hỏi tay nghề may sẵn, ngành thực phẩm có tiêu chí tuyển dụng khá nhẹ nhàng và phù hợp với phần lớn lao động nữ Việt Nam:

• Độ tuổi rộng: Thường tuyển từ 18 đến 32 tuổi, một số đơn hàng dán tem nhãn, đóng gói có thể lấy đến 35 - 38 tuổi.
• Ngoại hình: Không yêu cầu quá khắt khe về chiều cao, cân nặng, chỉ cần nhanh nhẹn, gọn gàng và không mắc các bệnh truyền nhiễm.
• Kinh nghiệm: Hầu hết là không yêu cầu kinh nghiệm, người lao động sẽ được đào tạo bài bản từ đầu khi sang Nhật Bản làm việc.

3.2 Môi trường làm việc sạch sẽ, an toàn và hiện đại

Một trong những lý do khiến các đơn hàng thực phẩm luôn "hot" tại DECO là do môi trường làm việc trong nhà xưởng cực kỳ sạch sẽ. Các nhà máy thực phẩm tại Nhật tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm quốc tế. Người lao động được trang bị quần áo bảo hộ vô trùng, làm việc trong phòng điều hòa nhiệt độ ổn định, không chịu ảnh hưởng của thời tiết mưa nắng bên ngoài. Đây là điểm cộng lớn thu hút các bạn nữ khi lo ngại về vấn đề sức khỏe khi đi XKLĐ.

4. CHẾ ĐỘ PHÚC LỢI VÀ MỨC LƯƠNG CỦA ĐƠN HÀNG THỰC PHẨM DÀNH CHO NỮ

Khi các nghiệp đoàn hiểu rõ lý do tại sao nhật bản thiếu lao động nữ trong ngành thực phẩm, họ bắt buộc phải nâng cao chế độ đãi ngộ để cạnh tranh thu hút lao động quốc tế, đặc biệt là từ Việt Nam.

4.1 Mức lương cơ bản hấp dẫn và ổn định

Mức lương cơ bản của các đơn hàng thực phẩm dành cho nữ dao động từ 160.000 đến 185.000 Yên/tháng (tương đương khoảng 27 - 32 triệu đồng/tháng, tùy thuộc vào tỷ giá và vùng làm việc). Đây là mức lương chưa tính tiền làm thêm, tăng ca.

4.2 Cơ hội làm thêm và tăng ca nhiều

Do tình trạng thiếu hụt nhân lực kéo dài (như đã phân tích ở phần tại sao nhật bản thiếu lao động nữ trong ngành thực phẩm), các nhà máy luôn trong tình trạng cần người làm thêm giờ để kịp tiến độ đơn hàng. Trung bình mỗi tháng, lao động nữ ngành thực phẩm có thể làm thêm từ 30 đến 50 tiếng, mang lại nguồn thu nhập bổ sung đáng kể, nâng tổng thu nhập thực tế lên tới 35 - 42 triệu đồng/tháng.

4.3 Chế độ bảo hiểm và quyền lợi đi kèm

Thực tập sinh nữ ngành thực phẩm tại Nhật Bản được hưởng đầy đủ các quyền lợi bảo hiểm theo luật lao động nước sở tại, bao gồm: Bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn lao động, bảo hiểm hưu trí (Nenkin). Sau khi hoàn thành hợp đồng 3 năm về nước, các bạn nữ sẽ được hoàn lại số tiền bảo hiểm Nenkin này, trị giá từ 70 đến 100 triệu đồng – một khoản vốn không hề nhỏ để lập nghiệp tại quê nhà.

5. CÁC ĐƠN HÀNG CHẾ BIẾN THỰC PHẨM CHO NỮ TIÊU BIỂU TẠI DECO

Công ty Cổ phần Deco Quốc tế liên tục tiếp nhận các đơn hàng chất lượng cao từ các đối tác lớn tại Nhật Bản. Dưới đây là danh sách các đơn hàng thực phẩm dành cho nữ được lựa chọn nhiều nhất:

5.1 Đơn hàng đóng gói cơm hộp siêu thị

Đây là đơn hàng phổ biến nhất, công việc chủ yếu là xếp thức ăn vào khay cơm theo đúng định lượng và quy trình có sẵn trên băng chuyền. Công việc nhẹ nhàng, yêu cầu sự nhanh tay và tập trung, rất phù hợp với các bạn nữ trẻ tuổi.

5.2 Đơn hàng chế biến và đóng gói bánh kẹo

Làm việc tại các nhà máy sản xuất bánh kẹo truyền thống hoặc hiện đại của Nhật Bản. Công việc bao gồm kiểm tra chất lượng bánh, đóng gói sản phẩm vào hộp và dán nhãn. Môi trường làm việc thơm tho, sạch sẽ và cực kỳ nhẹ nhàng.

5.3 Đơn hàng cắt tỉa và đóng gói rau củ quả

Lao động thực hiện việc sơ chế sơ bộ, cắt tỉa rau củ theo kích thước yêu cầu và đóng gói hút chân không để phân phối cho các chuỗi nhà hàng hoặc siêu thị. Đơn hàng này thường có nhiều giờ làm thêm do nhu cầu tiêu thụ rau củ sạch tại Nhật vô cùng lớn.

6. LỘ TRÌNH THĂNG TIẾN VÀ GIA HẠN VISA CHO LAO ĐỘNG NỮ NGÀNH THỰC PHẨM

Nhiều người lo ngại đi xuất khẩu lao động 3 năm về nước sẽ lại rơi vào tình trạng thất nghiệp. Tuy nhiên, với ngành thực phẩm, lộ trình phát triển sự nghiệp dài hạn cho các bạn nữ là vô cùng rộng mở nhờ chính sách Tokutei (Lao động đặc định) của Chính phủ Nhật.

6.1 Chuyển đổi sang Visa Đặc định (Tokutei Ginou)

Chính vì câu chuyện tại sao nhật bản thiếu lao động nữ trong ngành thực phẩm vẫn chưa có lời giải triệt để từ nguồn lực trong nước, Chính phủ Nhật cho phép thực tập sinh ngành thực phẩm sau khi hoàn thành 3 năm hợp đồng có thể dễ dàng chuyển đổi sang Visa Đặc định ngành thực phẩm để ở lại làm việc tiếp từ 2 đến 5 năm mà không cần phải thi lại chứng chỉ nghề. Khi chuyển sang visa này, mức lương của các bạn nữ sẽ tăng lên bằng hoặc cao hơn lao động bản địa.

6.2 Cơ hội nghề nghiệp rộng mở khi trở về Việt Nam

Với kinh nghiệm 3 - 5 năm làm việc trong môi trường công nghiệp thực phẩm chuẩn Nhật Bản, cùng với vốn tiếng Nhật giao tiếp tốt (đạt trình độ N3 - N4), sau khi về nước, các bạn nữ dễ dàng ứng tuyển vào các vị trí như: Trưởng ca sản xuất, nhân viên kiểm định chất lượng (QA/QC), hoặc quản lý nhân sự tại các công ty thực phẩm Nhật Bản đầu tư tại Việt Nam với mức thu nhập rất cao.

7. QUY TRÌNH THAM GIA ĐƠN HÀNG THỰC PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN DECO QUỐC TẾ

Để giúp các lao động nữ nhanh chóng tiếp cận được các cơ hội việc làm hấp dẫn này, Công ty XKLĐ DECO đã xây dựng một quy trình tuyển dụng và đào tạo tối ưu, minh bạch và khép kín:

Bước 1: Tư vấn và khám sức khỏe tổng quát. Người lao động được đội ngũ chuyên viên của DECO tư vấn chi tiết về chi phí, mức lương, và hướng dẫn đi khám sức khỏe tại các bệnh viện đạt chuẩn cấp phép đi nước ngoài.

Bước 2: Đăng ký đơn hàng và thi tuyển. Dựa trên nguyện vọng, ứng viên lựa chọn đơn hàng phù hợp và tham gia thi tuyển (phỏng vấn trực tiếp hoặc qua Zoom với đối tác Nhật Bản). Trước khi thi tuyển, các bạn sẽ được thầy cô tại trung tâm hướng dẫn kỹ năng trả lời phỏng vấn sao cho ấn tượng nhất.

Bước 3: Đào tạo tiếng Nhật và kỹ năng nghề nghiệp. Sau khi trúng tuyển, học viên sẽ tham gia khóa học tiếng Nhật và định hướng văn hóa kéo dài từ 4 đến 6 tháng tại trung tâm đào tạo hiện đại của DECO tại Hà Nội.

Bước 4: Xuất cảnh và làm việc tại Nhật Bản. Hoàn tất mọi thủ tục visa, giấy tờ bay, DECO sẽ tổ chức đưa đoàn ra sân bay và phối hợp với nghiệp đoàn đón các bạn tại Nhật Bản, hỗ trợ ổn định cuộc sống ban đầu.

8. TẠI SAO NÊN CHỌN CÔNG TY XKLĐ DECO ĐỂ ĐI ĐƠN HÀNG THỰC PHẨM?

Giữa hàng trăm công ty phái cử hiện nay, Công ty Cổ phần Deco Quốc tế (DECO) luôn khẳng định vị thế dẫn đầu và là địa chỉ uy tín được hàng ngàn lao động gửi gắm niềm tin bởi những lý do sau:

• Uy tín pháp lý vững vàng: DECO là đơn vị được Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cấp phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài một cách hợp pháp, minh bạch.
• Chi phí xuất cảnh hợp lý, rõ ràng: Chúng tôi cam kết mọi khoản chi phí đều được thông báo công khai, rõ ràng ngay từ đầu, không phát sinh phụ phí ẩn trong suốt quá trình học tập và làm thủ tục.
• Đối tác Nhật Bản uy tín: DECO chỉ liên kết với những nghiệp đoàn và doanh nghiệp lớn, có tiềm lực tài chính mạnh, đảm bảo công việc ổn định, nhiều giờ làm thêm và đóng đầy đủ bảo hiểm cho lao động.
• Hỗ trợ trọn vẹn suốt 3 năm tại Nhật: Chúng tôi có văn phòng đại diện và đội ngũ cán bộ hỗ trợ trực tiếp tại Nhật Bản, sẵn sàng có mặt để giải quyết mọi khó khăn, vướng mắc của thực tập sinh trong quá trình làm việc và sinh sống tại nước bạn.

Hy vọng qua bài viết chuyên sâu này, các bạn đã hiểu rõ bản chất vấn đề tại sao nhật bản thiếu lao động nữ trong ngành thực phẩm. Sự thiếu hụt này chính là cơ hội lớn để những lao động nữ Việt Nam thay đổi cuộc đời, nâng cao thu nhập và xây dựng tương lai vững chắc. Đừng ngần ngại liên hệ ngay với DECO để được tư vấn lộ trình phù hợp nhất với bản thân bạn!